Radoszowy

Wieś Radoszowy została założona prawdopodobnie w XI wieku przez Radosza – stąd Radoszowy. Okolicę Radosz wybrał dla swojej wsi doskonałą – w dolinie rzeki Nacyny była woda, ryby, raki i możliwości spływu do istniejącego już Rybnika. Na stokach były lasy, które dawały osłonę od wiatrów, dawały drewno na budowę domów oraz na opał. W lasach były grzyby, które jedzono świeże oraz suszono na zimę, były różnego rodzaju jagody oraz zwierzęta, zające, dziki, sarny, jelenie oraz wszelkiego rodzaju ptactwo. Po wykarczowaniu lasu, utworzono pola uprawne. Ponadto z okolicznych stoków wystawały skały piaskowca, który nadawał się doskonale na znane już wtedy i używane żarna do mielenia zboża. Już w1200 roku Radoszowy były zobowiązane przez księcia raciborskiego dostarczać do Klasztoru Premonstrantek w Rybniku żarna młynarskie. Radoszowy, jak i cała okolica należała do piastowskiego Księstwa Raciborskiego, później oddzielne Księstwo Rybnickie, i tak zostało aż do 1787 r. Kiedy to Król Pruski Fryderyk Wielki wykupił „państwa” rybnickie od Hrabiego Węgierskiego na własność państwa pruskiego, wtedy część górnych Radoszów, na terenie których stoi obecnie szkoła, została nazwana Radoszami Królewskimi (należała bezzmiennie do Hrabiego Węgierskiego). Założyciel nie wiedział, że oprócz wystających skał piaskowca znajduje się pod nią druga skała – węgiel kamienny, który przyczynił się w XIX wieku do szybkiego rozwoju Radoszów i konieczności wybudowania szkoły. 5 stycznia 1873 roku zwołano zebranie gospodarzy, którzy płacą podatki w karczmie Simona (Szymona) Freunda (obecnie Kowalski), który był równocześnie sołtysem gminy Radoszowy Królewskie. Celem tego spotkania było zaciągnięcie pożyczki z Prowincjonalnej Kasy Pomocy dla śląska w wysokości 1700 talarów. Uchwała ta została podjęta jednogłośnie i rozpoczęto budowę szkoły.

Rydułtowy

Położenie

     Miasto Rydułtowy wchodzące w skład powiatu wodzisławskiego, stanowiące część województwa śląskiego, leży w południowo-zachodniej części Wyżyny śląskiej, na Płaskowyżu Rybnickim, w Kotlinie Oświęcimsko-Raciborskiej. Północna część miasta od ul. Raciborskiej w kierunku Gminy Gaszowice znajduje się w otulinie Parku Krajobrazowego Cysterskich Kompozycji Krajobrazowych Rud Wielkich. Miasto leży na ciągu komunikacyjnym Rybnik-Racibórz stanowiącym część drogi wojewódzkiej nr 935 Pszczyna-Opole. Zgodnie z planami, w przyszłości droga ta połączy Rydułtowy z autostradami A1 i A4, co znacznie poprawi lokalną komunikację. Granice Rydułtów wytyczają miasta: Rybnik, Radlin, Pszów, oraz gminy: Kornowac i Gaszowice. Miasto leży w strefie nadgranicznej Czech. Na uwagę zasługuje również bliskość granicy słowackiej. Swobodny ruch graniczny umożliwiają główne przejścia w Pietraszynie i Chałupkach.

Historia

     Pierwsze wzmianki o Rydułtowach można znaleźć w dokumentach z 1228 roku. Rudolphi Willa to nazwa wsi Księstwa Raciborskiego znajdująca się w księgach arcybiskupa wrocławskiego pochodzących z XIII wieku. Do połowy XX wieku Rydułtowy były wsią należącą do końca XVI wieku do Czech, zaś od XVII wieku do Prus. Decydującym dla rozwoju Rydułtów momentem było odkrycie w końcu XVII wieku bogatych złóż węgla kamiennego. W 1792 roku powstała pierwsza kopalnia „HOYM”, nieco później w Radoszowach kopalnia „WILHELM”, w 1806 roku w Czernicy kopalnia „Szarlotte”, a w 1843 roku w Rydułtowach kopalnia „LEO”. Tak więc odkrycie węgla zadecydowało o rozwoju ówczesnej osady i później o charakterze dzisiejszych Rydułtów. W 1926 roku doszło do połączenia samodzielnych dotychczas gmin: Rydułtowy Dolne, Rydułtowy Górne, Orłowiec, Radoszowy Dolne, Radoszowy Górne oraz Kolonii Buńczowiec w jedną gminę liczącą około 13 tyś. mieszkańców. W 1951 roku Rydułtowy uzyskały prawa miejskie. 25 lat później w wyniku reformy administracyjnej włączone zostały jako jedna z dzielnic do Wodzisławia śl. Z dniem 1 stycznia 1992 roku Rydułtowy odzyskały status samodzielnego miasta.

Charakter miasta

     Rydułtowy są miastem górniczym, związanym od ponad 200 lat z Kopalnią Węgla Kamiennego „Rydułtowy” zajmującą powierzchnię 120 ha, której zakład wydobywczy położony jest w centralnej części miasta. W obrębie zaś obszaru górniczego kopalni „Anna” z Pszowa znajduje się południowo-zachodnia część miasta. Na górniczy charakter miasta wskazuje też jedna z największych w Europie hałda stożkowa odpadów kopalnianych. Wpływ eksploatacji górniczej obejmuje bezpośrednio ok. 75% powierzchni miasta.

Zabytki i dziedzictwo historyczne

     Miasto posiada cenne zabytki budownictwa sakralnego, przemysłowego i mieszkalnego. Do najważniejszych należą:

Zabytek (rok budowy) Właściciel
Krzyż pokutny (1628) Parafia
Budynek wagi (1906) KWK „Rydułtowy”
Zespół Budynków Szpitala Miejskiego (1911) ZOZ „Rydułtowy
Kościół św. Jacka (1922) Parafia
Kościół św. Jerzego (1896) Parafia
Stacja kolejowa PKP
Tunel kolejowy (1853-1858) PKP
Zabudowa mieszkaniowa osiedla Karola Gmina Rydułtowy